// // //
Loading

Sốt rét

Sốt rét là gì

1Sốt rét là gì?

Sốt rét là gì

Tên gọi khác: Malaria

Sốt rét là bệnh lý gây ra bởi ký sinh trùng Plasmodium, lây truyền từ người sang người qua vết cắn của muỗi Anopheles. Trong 4 loại ký sinh trùng Plasmodium gây bệnh ở người thì Plasmodium falciparum là nguy hiểm nhất.

Bệnh sốt rét có thể lây truyền từ người sang người thông qua truyền máu, cấy ghép nội tạng, dùng chung dụng cụ- thiết bị thuốc tiêm và lây truyền từ mẹ sang con.

Ở các vùng rừng núi, ven biển nước lợ là nơi lưu trú của bệnh sốt rét. Ở Việt Nam có khoảng 45 triệu dân sống trong vùng có lưu hành sốt rét, tập trung ở các tỉnh miền Trung - Tây Nguyên hoặc những vùng đồng bằng và thành phố có số đông người thường xuyên qua lại vùng sốt rét lưu hành. Số lượng người mắc bệnh có sự gia tăng rõ rệt vào những tháng đầu mùa mưa.

2Nguyên nhân bệnh sốt rét

Nguyên nhân sốt rét

Nguyên nhân gây bệnh sốt rét do ký sinh trùng Plasmodium truyền bệnh thông qua vết cắn của muỗi Anopheles. Có 4 loài ký sinh trùng gây sốt rét ở người bao gồm:

- Plasmodium falciparum (phân bố chủ yếu ở châu Phi)

- Plasmodium vivax (phân bố ở vùng nhiệt đới của châu Á)

- Plasmodium malariae (có thể gặp ở châu Phi)

- Plasmodium ovale (hiếm gặp, phân chố chủ yếu ở Tây Phi)

Ở Việt Nam bệnh sốt rét chủ yếu do P. Falciparum (chiếm 80-85%)- là loại thường gây bệnh sốt rét ác tính; P. Vivax chiếm 15-20%, P. Malariae chiếm 1-2%.

3Triệu chứng của sốt rét

Triệu chứng bệnh sốt rét

Biểu hiện của bệnh sốt rét có thể thay đổi từ nhẹ đến nặng tùy thuộc vào nhiều yếu tố như là: loại ký sinh trùng mắc phải, tình trạng miễn nhiễm của ký chủ, cơ địa ký chủ (thai nghén, suy dinh dưỡng…)

Người mắc bệnh sốt rét xuất hiện triệu chứng sau 8 - 25 ngày ủ bệnh. Người bệnh có các biểu hiện như bị cảm cúm: sốt, ớn lạnh, nhức đầu,…. Các triệu chứng của bệnh xuất hiện theo chu kỳ: lạnh đột ngột - run rẩy - sốt, đổ mồ hôi. Sau cơn sốt người bệnh lại cảm thấy bình thường.

Những người mắc bệnh sốt rét thường có biểu hiện:

- Thiếu máu, gầy gò, xanh xao, niêm mạc mắt nhợt nhạt

- Có thể lách to, phù nề do suy dinh dưỡng.

- Phụ nữ có thai mắc sốt rét dễ bị đẻ non, sảy thai, thai chết lưu.

- Trẻ em mắc sốt rét dễ bị suy dinh dưỡng, chậm lớn.

Sốt rét nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, người bệnh dễ thành nguồn dịch lây truyền và bệnh dễ chuyển thành ác tính và dẫn đến tử vong. Những người chưa từng bị mắc sốt rét, phụ nữ mang thai, người lớn tuổi, trẻ em và những người bị suy giảm miễn dịch, thường dễ bị rốt rét ác tính

4Điều trị bệnh sốt rét

Điều trị sốt rét

Điều trị sốt rét cần phải đạt được 2 mục đích: cắt cơn sốt, làm sạch ký sinh trùng, phục hồi sức khỏe cho bệnh nhân và ngăn ngừa tái phát, ngăn ngừa sự lây truyền mầm bệnh qua những người khác.

Hiện nay, bên cạnh những loại thuốc kinh điển (quinine, chloroquine, primaquine…), nhiều dược chất mới (artemisinine, arterakin…) cũng đã được đưa vào điều trị.

Điều trị sốt rét ác tính: sử dụng ưu tiên các thuốc

- Artesunat

- Quinin dihydrat hoặc quinin hydroclorid

Tuy nhiên theo Cục Y tế dự phòng cho thấy, mối lo hiện nay là nguy cơ sốt rét kháng thuốc đang tăng, trước đây tỷ lệ kháng thuốc chỉ là 16%, nay lên tới 20 - 22%

Dự phòng sốt rét

- Khách du lịch, người đến công tác ở vùng sốt rét :Mefloquine 250 mg mỗi tuần (1 viên). Nên bắt đầu 1-2 tuần trước khi vào vùng sốt rét và tiếp tục 6 tuần sau khi ra khỏi vùng

- Riêng phụ nữ có thai, hoá liệu pháp phòng ngừa không có lợi . Tốt nhất là theo dõi sát thai kỳ và điều trị đầy đủ, tích cực khi có các triệu chứng lâm sàng

5Phòng ngừa bệnh sốt rét

Phòng ngừa bệnh sốt rét

Các phương pháp để phòng chống muỗi truyền bệnh sốt rét bao gồm:

- Diệt muỗi bằng hóa chất hoặc ngăn sự tiếp xúc giữa người và muỗi truyền bệnh

- Dùng màn tẩm hóa chất trong cộng đồng để phòng chống muỗi

- San lấp các ao tù, vũng nước để loại trừ các ổ loăng quăng, thường xuyên vớt rong, cỏ hai bên bờ ao, khơi thông dòng chảy hoặc thả cá vào bể, chum, vại chứa nước để cá ăn loăng quăng.

- Mặc quần dài, áo tay dài khi đi làm nương, làm rừng, bôi thuốc xua muỗi lên những nơi da hở, đốt hương muỗi, dọn dẹp nhà cửa gọn gàng…

- Đóng lưới ở tất cả các cửa sổ, cửa ra vào và sử dụng quạt máy để giảm tối đa sự xâm nhập của muỗi vào nhà.

Bệnh sốt rét

Xem thêm Tìm hiểu về bệnh sốt rét

Sốt rét là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm và luôn được xếp vào hàng ưu tiên trong việc điều trị để hy vọng đạt được những kết quả tốt. Bệnh dễ tạo thành dịch và dẫn đến tử vong. Do đó cần phòng ngừa sự lây truyền của sốt rét qua trung gian muỗi anophen bằng các biện pháp như đã nói trên để bảo vệ mình và cộng đồng.

(Hình ảnh tổng hợp từ , cmr.asm.org, Báo Gia Lai,...)

4 tuần trước
Bác sĩ Nguyễn Hoàng Anh Duy Bệnh viện Bệnh nhiệt đới

Các bệnh liên quan